• Ieder seizoen speelt binnen elke vereniging het thema teamindeling en selectiebeleid een rol. Met plezier (beter) leren voetballen is veelal voor iedere verenging het uitgangspunt, maar hoe ga je als vereniging hiermee om in relatie tot teamindelingen en eventueel selecteren? Teamindeling wordt in de regel gezien als een middel om spelers op het juiste niveau met elkaar te laten trainen en spelen. In deel één van een drieluik aan longreads over het project Gelijke Kansen Jeugdvoetbal wordt aan de hand van inzichten uit de wetenschap beschreven waarom het selecteren van jeugdspelers in bepaalde teams soms onvoorziene gevolgen kan hebben.

    Op het eerste gezicht is er niet veel mis met het indelen van voetballers op zijn of haar eigen niveau. Elk individu heeft een niveau nodig waarop keuzes uitdagend zijn en waarin er balans is tussen lukken en mislukken. Daarnaast is de aanwezigheid van leeftijdsgenoten belangrijk en moet de indeling passen bij de ambities en motivatie van de voetballer

    Tegelijkertijd zijn er steeds meer aanwijzingen dat er in deze zogenaamde ‘categoriebenadering’, of met andere woorden 'het in hokjes stoppen van speelsters en spelers', misschien meer gevaar schuilgaat dan dat het er in eerste instantie op lijkt. Die gevaren zitten enerzijds in het benoemen van teams als selectie en niet-selectie. Door deze scheiding van selectie- en niet-selectieteams komen de faciliteiten van een vereniging vaak alleen beschikbaar voor een beperkt aantal jeugdspelers. Dit uit zich bijvoorbeeld in vaker trainen onder leiding van een gediplomeerde trainer wanneer je behoort tot een selectieteam.NOS: VOETBAL- EN HOCKEYWERELD TWIJFELEN OVER NUT VAN SELECTIEDe KNVB en een aantal hockeyclubs experimenteren met de aanpak om ook niet-selectieteams de best mogelijke training te geven.

    Anderzijds, het inzetten van selectiebeleid als manier om al vroeg een bepaalde, kleinere, groep jeugdspelers te herkennen en te ontwikkelen als voetbaltalent lijkt logisch. Daarbij is vaak de gedachte: hoe eerder je begint met het opleiden van talentvolle spelers, des te groter de kans dat zij ontwikkelen tot goede speler die later van waarde zijn voor het eerste elftal. Deze keuze kan echter gevolgen hebben: er ontstaat een grote groep jeugdspelers die de top van hun potentie niet kan bereiken. Daardoor kan er potentieel talent verloren gaat. En dat terwijl het beoordelen van het niveau van jonge jeugdspelers en een voorspelling doen over het latere eindniveau ontzettend moeilijk, zo niet onmogelijk is.

    Drie longreads

    Het beoordelen van het niveau van jonge jeugdspelers en een voorspelling doen over het latere eindniveau is ontzettend moeilijk, zo niet onmogelijk

    Deze aanwijzingen bieden kansen voor de toekomst om mogelijk anders met teamindeling en selectiebeleid om te gaan dan nu te doen gebruikelijk is. En het werpt de vraag op: wat zou er gebeuren als je kinderen niet meer op jonge leeftijd inschat als ‘talentvol’ en ‘niet-talentvol’? Wat als je ze zo lang mogelijk allemaal dezelfde kansen in hun ontwikkeling geeft? Die vragen stelt de KNVB zich ook en daarom zijn we begin van dit seizoen gestart met het project Gelijke Kansen Jeugdvoetbal. In het eerste gedeelte van een drieluik aan longreadartikelen over het project wordt aan de hand van inzichten uit de wetenschap beschreven waarom het selecteren van jeugdspelers in bepaalde teams soms onvoorziene gevolgen kan hebben.

    PROJECT: MEER GELIJKE KANSEN VOOR ALLE JEUGDVOETBALLERSMet het project Gelijke Kansen Jeugdvoetbal wordt onderzoek gedaan naar alternatieve opleidingsmodellen, zodat alle jeugdvoetballers over een langere periode meer gelijke kansen krijgen om zich optimaal te ontwikkelen en plezier te beleven aan het voetballen.

    Selectiebeleid of selectieprobleem?

    Binnen veel sporten, en zo ook binnen het voetbal, speelt selectie of selecteren een rol. Of het nu gaat om het selecteren van de spelers die in de basisopstelling beginnen of het selecteren van een bepaald aantal spelers voor een team: het komt altijd neer op een keuze tussen spelers. Met die keuze is niks mis; het oorspronkelijke doel van selecteren is namelijk dat kinderen worden ingedeeld op een niveau dat passend is bij hun ontwikkelingsfase en drijfveren. Elk individu heeft een niveau nodig waarop voetballen uitdagend is en waarin er balans is tussen lukken en mislukken. Daarbij hebben ze andere kinderen nodig, je leert jezelf immers kennen in relatie tot de ander.

    STAPPEN TEAMINDELINGLees hier welke stappen je kunt nemen om vanuit de visie van de KNVB te komen tot teamindelingen.

    Een mogelijk gevaar schuilt in de manier waarop het selectiebeleid en selecteren tegenwoordig veelal wordt gebruikt: als kunstmatig systeem om zo vroeg mogelijk een bepaalde groep jeugdspelers in te schatten als talentvol en deze te ontwikkelen tot een zo goed mogelijke voetballer op volwassen leeftijd. Selectiebeleid heeft daarmee de structuur van een piramide aangenomen waarbij er aan de top maar plek is voor weinigen. In de praktijk uit zich dit dus in een proces waarbij verenigingen aan de slag gaan met interne en externe scouting om de, op dat moment, meest talentvolle spelertjes eruit te pikken en bij elkaar te zetten in een selectieteam. Deze methode van herkennen en ontwikkelen van jeugdspelers is gebaseerd op een aantal aannames, waarbij de belangrijkste aanname voor dit proces van vroeg selecteren is dat de huidige voetbalkwaliteiten van jonge spelers vaststaan en voor een belangrijke mate via een rechte opwaartse lijn voorspellen wat het eindniveau van de speler zal worden.COMPROMISING TALENT: ISSUES IN IDENTIFYING AND SELECTING TALENT IN SPORTJoe Baker, onderzoeker aan de York University, legt in dit artikel uit wat de aannames voor vroeg selecteren zijn. En dat deze aannames niet altijd blijken te kloppen.THE STANDARD MODEL OF TALENT DEVELOPMENT AND ITS DISCONTENTSIn het onderzoek van Bailey en Collins wordt uitgelegd dat het logisch lijkt om aan de hand van het huidige niveau van een speler een voorspelling te doen voor het potentiële eindniveau. Deze aanname ligt vaak ten grondslag aan de meeste selectiemodellen.

    Voorbarige aannames

    Verschillende onderzoeken hebben reeds aangetoond dat deze aannames niet kloppen. Dit komt door een aantal oorzaken. 

    • Voetbal is een sport waarin de prestatie aan veel factoren onderhevig is. Door de constant veranderende omgeving van het spel, door bijvoorbeeld medespelers en tegenstander, kunnen voetbalprestaties op verschillende manieren tot stand komen.
    • De wedstrijdvormen en spelregels veranderen naarmate spelers ouder worden. Dit verandert het spel en daarmee ook de prestatie. Door de ontwikkeling van kinderen zullen de kwaliteiten van spelers die op jonge leeftijd van toepassing zijn (bijvoorbeeld een voorsprong in de groei) op latere leeftijd niet meer van belang zijn. Dit maakt het dus lastig om met enige zekerheid het niveau van jonge spelers in te schatten. Je weet immers niet hoe de ontwikkeling zal gaan verlopen.
    • De omgeving van jeugdspelers, bijvoorbeeld in het geval van ondersteuning van ouders, kan voor verschillen zorgen die op latere leeftijd niet meer van toepassing zijn. Dergelijke factoren dragen bij aan de individuele verschillen tussen spelers en hun grillige ontwikkeling naarmate ze ouder worden. Dit maakt het het indelen op basis van huidig niveau met als doel de meest talentvolle spelers te selecteren tot een uiterst complexe en onbetrouwbare bezigheid.

    Voor meer inzichten in de moeilijkheid van het voorspellen van toekomstige prestaties zijn de overzichtsartikelen van Güllich & Cobley uit 2017 en van Vaeyens en collega’s uit 2008 mogelijk interessant.